فقيهى مواجه مىشد مسأله فقهى با او طرح مىكرد ، و اگر با صاحب فن ديگرى مواجه مىشد كوشش مىكرد از معلومات او استفاده كند . ابوريحان يا بوعلى ؟ بوعلى در گذشته از ابوريحان شناخته‌تر بود ، به طورى كه به صورت يك « غول فكرى » و يك شخصيت افسانه‌اى در ميان ما در آمده بود . ولى ابوريحان تدريجا شناخته مىشود . در اين كار ، شرق شناسان پيش قدم بوده‌اند . برخى از شرق شناسان ابوريحان را بزرگ‌ترين شخصيت علمى جهان اسلام و لااقل بزرگ‌ترين شخصيت علمى عصر خودش مىدانند و او را بر بوعلى مقدم مىشمارند . مقايسه ميان اين دو شخصيت بزرگ كار آسانى و بلكه كار صحيحى نيست زيرا اين دو شخصيت در يك ميدان مركب نرانده‌اند ، رشته تخصصى هر يك با ديگرى متفاوت است . در مقايسه ابوريحان و بوعلى همان را بايد گفت كه امير المؤمنين على ( عليه السلام ) در پاسخ كسانى كه نظر ايشان را درباره شعراى جاهليت خواستند اظهار داشتند . ايشان در پاسخ آن افراد گفتند : « اين قوم در يك ميدان اسب نرانده‌اند ، هر كدام در نوعى از شعر تخصص دارند . » « 1 » بعلاوه ، مقايسهء ميان اينچنين دو شخصيت ، موقوف به اين است كه مقايسه كننده هم ابوريحان را به درستى بشناسد و هم بوعلى را . من گمان نمىكنم چنين شخصى وجود داشته باشد . در گذشته نيز شايد افراد معدودى نظير خواجه نصير الدين طوسى بوده‌اند كه واقعاً مىتوانسته‌اند هم ابوريحان را به درستى بشناسند و هم بو على را ، هم به افكار و انديشه‌هاى ابوريحان احاطه يابند و هم به انديشه‌هاى بوعلى ؛ اما اينكه آنها عملًا روى هر دو نفر كار كرده‌اند يا نه ، محل ترديد است . كسانى كه امروز مقايسه مىكنند ، يا ابوريحان را نمىشناسند و يا بوعلى را و يا هيچكدام را . غالباً مىپندارند كه اگر ابوريحان ناشناخته است بوعلى كه اين همه بر سر

--> ( 1 ) نهج البلاغه ، كلمات قصار ، حكمت 456 .